W środowiskach zainteresowanych zdefiniowaniem tzw. „podmiotu krajowego”, w tym zwłaszcza w branży budowlanej, obronnej, energetycznej, transportowej czy AI, trwa od miesięcy dyskusja na ten temat.
Jak napisał na swym blogu na naszeblogi.pl Maciej Pawlak, dziennikarz Gazety Polskiej, to istotne nie tylko ze względu na to, że – w przeprowadzanych dotąd przetargach na rozmaite inwestycje – ich inwestorzy kierują się zwykle rachunkiem ekonomicznym, tj. wybierają wykonawcę, który oferuje najtańszy koszt ich realizacji, bez względu na to czy pochodzi on z Polski, zatrudnia polskich pracowników, a wszystkie należne podatki przekazuje polskiemu fiskusowi. Tymczasem, jak pokazuje praktyka w wielu przypadkach wygrywają firmy zagraniczne – spoza Polski i krajów UE, nierzadko wspomagane w rozmaity sposób przez rodzime państwa, zaś korzyści finansowe z tego tytułu opodatkowują często na innych kontynentach.
PZPB ogłosił 5 wymogów, które łącznie podmiot krajowy musi spełniać
Cała sprawa zyskuje na znaczeniu choćby dlatego, że wśród przeprowadzanych obecnie inwestycji znajdują się te o znaczeniu strategicznym dla naszego państwa, jak np. projekt pierwszej w naszym kraju elektrowni jądrowej Lubiatowo-Kopalino. Która ma być realizowana z firmami z USA.
Nieprzypadkowo zatem zdefiniowanie podmiotu krajowego, który powinien mieć preferencje przy wyborze wykonawcy w przetargach, zwłaszcza tych organizowanych przez państwo, to jeden z ważnych tematów, którym zdecydowała się zająć jedna z głównych organizacji branży budowlanej, Polski Związek Pracodawców Budownictwa (PZPB). Związek ten całkiem niedawno ogłosił 5 wymogów, które łącznie podmiot krajowy musi spełniać:
- Posiada siedzibę na terytorium Polski, ujawnioną w Krajowym Rejestrze Sądowym albo w drodze wpisu w Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej.
- Nie znajduje się pod wpływem lub kontrolą podmiotów mających siedzibę poza UE, Europejskim Obszarem Gospodarczym, państwami-stronami GPA WTO lub umów z UE o wzajemnym dostępie do zamówień publicznych.
- Przez co najmniej 4 pełne lata obrotowe nieprzerwanie prowadzi w RP działalność handlową, produkcyjną, usługową lub badawczo-rozwojową, z której zasadnicza część tj. nie mniej niż 50% przychodów lub zatrudnienia, o którym mowa w pkt. nr 4, jest realizowana w Polsce w każdym roku badanego okresu.
- Posiada własne zaplecze operacyjne i zasoby w Polsce oraz zatrudnia na podstawie stosunku pracy bądź umów cywilnoprawnych pracowników w zakresie wystarczającym dla celów spełnienia kryterium zasadniczej części działalności, o której mowa w pkt 3.
- Odprowadza podatki dochodowe oraz spełnia inne zobowiązania publicznoprawne w Polsce terminowo i zgodnie z przepisami.
Musi to być firma, która przynajmniej przez 4 lata prowadzi działalność w Polsce i ma przynajmniej 50% przychodów z naszego kraju
– Nie chcielibyśmy na rynku zamówień firm wydmuszek, więc zgodziliśmy się, że musi to być firma, która przynajmniej przez cztery lata prowadzi działalność w Polsce i ma przynajmniej 50 proc. przychodów z naszego kraju. Jeżeli jest to krócej niż 4 lata, to ocenie będzie podlegać spełnienie tego warunku na poziomie spółki-matki – powiedział PAP Biznes wiceprezes firmy budowlanej Strabag Sp. z o.o. Wojciech Trojanowski, jeden z członków Rady PZPB.
– Wszyscy członkowie Rady PZPB zgodzili się, że tych 5 warunków to minimum, które firmy powinny spełniać, jeżeli mówimy o podmiotach krajowych. Pozwoli to, żeby z jednej strony wyeliminować podmioty, które są chociażby dotowane na swoich macierzyńskich rynkach, typu Turcja czy Chiny, a z drugiej – jest też kwestia bezpieczeństwa. Większość infrastruktury jest w tej chwili podwójnego przeznaczenia i ten temat też może nie być obojętny – dodał Trojanowski.
Potencjał wykonawczy polskich firm budowlanych i ich doświadczenie w realizacji złożonych projektów jest bardzo duży
Z kolei zdaniem Tomasza Stępnia, prezesa Stowarzyszenia PZPB-Atom, w latach 2015–2022 prezesa spółki Gaz–System: – Potencjał wykonawczy polskich firm budowlanych i ich doświadczenie w realizacji złożonych projektów jest bardzo duży. To czy przełoży się on na znaczący udział w budowie pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej będzie zależało od bardzo wielu czynników, w tym aktywnej postawy inwestora.