środa, 16 grudzień 2020 12:47

Zmiany w ZUS po Brexicie

Napisał
Zmiany w ZUS po Brexicie fot. freeimages.com

Do 31 grudnia br. (tj. do końca okresu przejściowego) nadal obowiązują zawarte pomiędzy Wlk. Brytanią a krajami UE dotychczasowe zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Chodzi o Rozporządzenie (WE) nr 883/2004 oraz przepisy wykonawcze do niego - przypominają Katarzyna Komorowska, Joanna Narkiewicz-Tarłowska, Jadwiga Chorązka i Barbara Kolimeczkow z PwC. 

Ponadto, zgodnie z przepisami Umowy o wystąpieniu, powyższe regulacje będą nadal miały zastosowanie po 1 stycznia 2021 r. do sytuacji, które nie ulegną zmianie lub przerwaniu po zakończeniu okresu przejściowego. Nowe sytuacje, np. oddelegowania pracowników, które rozpoczną się dopiero po 1 stycznia 2021 r. nie będą podlegały zasadom koordynacji, co będzie generować ryzyka w zakresie ochrony ubezpieczeniowej lub zwiększonych kosztów płacowych. Będzie to miało miejsce, o ile nie dojdzie do innych uzgodnień między Wlk. Brytanią a UE w tym zakresie, ani do zawarcia umowy bilateralnej między Polską a Wlk. Brytanią.

Z początkiem lutego br. weszła w życie umowa w sprawie wyjścia Wlk. Brytanii z UE i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (dalej jako „Umowa o wystąpieniu”).

ZUS opublikował na swojej stronie internetowej informację że, w okresie przejściowym  (01.02. 2020 r. - 31.12.2020 r.) właściwe ustawodawstwo dla osób, które znajdują się w sytuacji dotyczącej Zjednoczonego Królestwa, będzie ustalane na dotychczasowych zasadach. W związku z tym, uzyskanie zaświadczeń A1 jest cały czas możliwe, przy czym, w określonych przypadkach okres, na jaki zaświadczenie A1 będzie wydane może wykraczać poza datę okresu przejściowego. 

Jeżeli między Wlk. Brytanią i UE nie dojdzie do podpisania umowy, obejmującej również kwestii dotyczących koordynacji zabezpieczenia społecznego, wszelkie nowe stany prawne pomiędzy Wlk. Brytanią a Polską, będą traktowane na zasadach obecnie stosowanych w stosunku do tzw. „państw trzecich” czyli krajów innych niż kraje członkowskie UE, EOG, Szwajcaria lub kraje, z którymi Polska zawarła umowy o zabezpieczeniu społecznym.

Biorąc pod uwagę praktyczne podejście polskich organów zabezpieczenia społecznego, osoby oddelegowane z Wlk. Brytanii do Polski po 1 stycznia 2021 r. nie będą miały obowiązku opłacania składek do polskiego systemu zabezpieczenia społecznego (ponieważ Wlk. Brytania, w takim przypadku będzie traktowana jak kraj bezumowny). 

Po stronie brytyjskiej, w tym wypadku, pozostaną obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne przez okres pierwszych 52 tygodni oddelegowania (przy spełnieniu dodatkowych warunków).

Podsumowując, pracownicy delegowani do Polski (na podstawie brytyjskich kontraktów) co do zasady będą podlegać ubezpieczeniom społecznym wyłącznie w Wielkiej Brytanii w trakcie pierwszego roku delegowania. Później będą mogli ubezpieczyć się dobrowolnie, w innym wypadku nie będą objęci ubezpieczeniem w żadnym z obu krajów. Szczególnie istotną kwestią jest brak ubezpieczenia zdrowotnego, które uprawnia do nieodpłatnych świadczeń medycznych. 

Z kolei osoby przyjeżdżające do Wlk. Brytanii z Polski, co do zasady zaczną podlegać brytyjskiemu zabezpieczeniu społecznemu od 1 dnia pracy, chyba że władze ubezpieczeniowe Wielkiej Brytanii wydadzą wytyczne, zgodnie z którymi osoby takie będą zwolnione ze  składek przez okres pierwszych 52 tygodni (przy spełnieniu określonych warunków). Jednocześnie, osoby takie przez cały okres oddelegowania pozostaną ubezpieczone w polskim systemie.

W związku z tym pracownicy delegowani z Polski do Wlk. Brytanii będą przez pierwszy rok zwolnieni z brytyjskich składek, o ile Wlk. Brytania wprowadzi takie zwolnienie, co oznacza że podlegać będą wyłącznie składkom polskim. Jednak najpóźniej po upływie tego okresu dojdzie do podwójnego oskładkowania ich wynagrodzenia w obu krajach. Powyższe będzie miało bezpośrednie przełożenie na wzrost kosztów płacowych pracowników oddelegowanych z Polski do Wlk. Brytanii. 

Ze względu na możliwy brak koordynacji dotyczącej świadczeń z systemów ubezpieczeń społecznych po 31.12.2020 r. okresy składkowe przebyte w Wlk. Brytanii nie będą się kumulowały z okresami składkowymi w Polsce i innych krajach UE.

Koordynacja nie będzie obowiązywać także w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego. Fakt posiadania ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce nie będzie uprawniać takiej osoby do dostępu do brytyjskiej służby zdrowia w trakcie pobytu w Wlk. Brytanii (do tej pory było możliwe na podstawie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Społecznego lub zaświadczenia S1). Z drugiej strony osoby objęte brytyjskim ubezpieczeniem zdrowotnym nie będą automatycznie uprawnione do korzystania z polskiej służby zdrowia. 

W przypadku oddelegowań, które już się rozpoczęły rekomendowane jest uzyskanie z ZUS zaświadczeń A1, szczególnie w sytuacji kiedy oddelegowania mają być kontynuowane również po 1 stycznia 2021 r. Firmy planujące oddelegowania w 2021 mogą przyspieszyć te działania, o ile jest to zasadne biznesowo, tak aby rozpoczęły się one jeszcze w 2020 r.

Istotne jest również monitorowanie rozwoju prac legislacyjnych, z uwagi na możliwe porozumienia Wlk. Brytanii ze Wspólnotą Europejską, które mogą zapewnić dalszą koordynację systemów zabezpieczenia społecznego - kończą ekspertki z PwC.