poniedziałek, 16 maj 2022 12:05

Skłonność do podejmowania ryzyka a rozwój polskich firm

Napisał
Skłonność do podejmowania ryzyka a rozwój polskich firm fot. PIE

Największa awersja do ryzyka występuje w mikrofirmach. Najmniejsza - choć nadal wysoka - w dużych przedsiębiorstwach.

Jak stwierdza Polski Instytut Ekonomiczny w opublikowanym raporcie „Skłonność do podejmowania ryzyka jako czynnik rozwoju polskich przedsiębiorstw?”, doświadczenie prowadzenia działalności gospodarczej nie wpływa pozytywnie na skłonność do podejmowania ryzykownych decyzji. A w dłuższym okresie skłania wręcz do unikania ryzyka.

Polscy przedsiębiorcy zawyżają swoją samoocenę stosunku do ryzyka. Wyniki przeprowadzonego badania dowodzą, że w konfrontacji z sytuacjami wymagającymi decyzji przedsiębiorcy okazują znacznie większą niechęć do ryzyka niż deklarują.

Niska skłonność do podejmowania ryzyka jest związana z niskim poziomem kapitału społecznego i ludzkiego. Przejawia się głównie w postrzeganiu procesu zatrudniania nowych pracowników jako bardzo ryzykownego, niechęci do współpracy biznesowej z partnerami zewnętrznymi, sceptycyzmie wobec korzystania z zewnętrznego finansowania działalności gospodarczej oraz dystansie wobec instytucji publicznych. Brak spójności między różnymi typami kapitałów: finansowym, intelektualnym, społecznym, ludzkim itd. stanowi barierę rozwojową dla polskich przedsiębiorstw.

Ograniczone zaufanie przedsiębiorstw do otoczenia biznesowego i społecznego, sceptycyzm wobec korzystania z zewnętrznego finansowania działalności gospodarczej oraz dystans wobec instytucji publicznych skutkują niechęcią do współpracy z innymi firmami -  potencjalnie korzystnej dla wszystkich stron - i preferencją do polegania na własnych możliwościach i środkach. Obecność na rynkach międzynarodowych istotnie zwiększa skłonność do współpracy z innymi firmami.

Zatrudnianie nowych pracowników stanowi jeden z najczęściej wymienianych przez przedsiębiorców czynników ryzyka. Tymczasem zdecydowana większość polskich mikrofirm musiałaby co najmniej podwoić zatrudnienie, aby rozwinąć się do kategorii małych firm.

Najwęższe gardło w zwiększaniu skali biznesu stanowi rozwój z poziomu mikroprzedsiębiorstwa do małej firmy (tam, gdzie to możliwe i zgodne z intencjami przedsiębiorców). Perspektywy rozwoju małych firm są ponad pięciokrotnie większe niż mikroprzedsiębiorstw. Większość mikrofirm nie zatrudnia pracowników i nie rozwija działalności gospodarczej.

Współpraca z innymi podmiotami gospodarczymi większości przedsiębiorstw kojarzy się ze zwiększeniem ryzyka. Jednak przedsiębiorcy, którzy współpracowali biznesowo z innymi podmiotami, znacznie częściej twierdzą, że taka współpraca zmniejsza ryzykowność wspólnego projektu niż przedsiębiorcy, bez doświadczeń współpracy.
Środki własne stanowią główne źródło finansowania inwestycji polskich firm. Kredyty bankowe są znacznie mniej popularne, zwłaszcza wśród przedsiębiorstw mikro i małych. Wśród głównych przyczyn sceptycznego nastawienia do zewnętrznych źródeł finansowania inwestycji znajdują się nie tylko negatywne doświadczenia, ale również unikanie psychologicznego obciążenia samym faktem zadłużenia.

Obok indywidualnych i społecznych czynników ryzyka wpływ na decyzje przedsiębiorców ma też otoczenie prawno-polityczne biznesu. Wzmożoną ostrożność wymuszają przede wszystkim negatywne aspekty funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, w tym przewlekłość postępowań oraz częsta zmienność przepisów prawnych.